Paardenweiden deel 2: Het hart van de elektrische afrastering: Welke schrikdraadapparaat is het juiste voor paarden?
Het doel van een weideomheining is om paarden veilig te hoeden en wilde dieren af te schrikken. Om ervoor te zorgen dat zowel het hoeden als het afschrikken optimaal functioneren, worden paardenafrasteringen meestal onder stroom gezet. Het schrikdraadapparaat is het hart van de elektrische afrastering, waar deze gids zich op richt: Welke schrikdraadapparaten zijn er en welke is de juiste voor mijn paardenafrastering?
Welke afrasteringen zijn er? Vaktermen & hun definitie
Er zijn verschillende afrasteringen op de markt met verschillende „aandrijvingen“ en vermogens, die niet voor elke paardenafrastering even geschikt zijn. Voordat we in detail ingaan op de selectie van stroomapparaten, laten we eerst een paar termen verduidelijken.
Spanning (volt):
De spanning geeft aan hoeveel stroom er nodig is om de elektronen in beweging te brengen. De stroom beweegt van de negatieve pool (overschot aan elektronen) naar de positieve pool (tekort aan elektronen). Het beschrijft dus de gradiënt tussen de negatieve en positieve polen, terwijl de stroomsterkte aangeeft hoeveel elektronen er in een bepaalde tijd doorheen stromen. Stroom wordt uitgedrukt in ampère, spanning in volt.
De spanning die wordt bereikt onder normale belasting is doorslaggevend voor de beoordeling van het begrazingsapparaat. Belasting betekent hier het contact van de begroeiing of het paard met de elektrische afrastering.
Voor een paardenomheining is een minimale spanning van 2.000 tot 2.500 volt nodig. Voor paarden met een dikke vacht, die daardoor minder gevoelig zijn, wordt een minimale spanning van 4.000 volt aanbevolen. De spanning mag echter niet hoger zijn dan 12.000 volt. De spanning van de meeste elektrische gereedschappen ligt tussen de 8.000 en 10.000 volt.
Pulsenergie (joules):
De oplaadenergie geeft aan hoeveel het apparaat voor zichzelf verbruikt voordat het zelfs de stroom aan de afrastering levert. De oplaadenergie is daarom de component die de apparaten het meest met elkaar vergelijkt.
In de praktijk is de ontladings- of pulsenergie echter doorslaggevend. Deze geeft aan hoeveel stroom het apparaat aan de elektrische afrastering levert. Hoe hoger de pulsenergie, hoe sterker de impactkracht van de afrastering, hoe heviger de elektrische schok en hoe beter de vernietiging van aangrenzende grassen.
Elektrische weerstand (Ohm):
De elektrische weerstand is belangrijk bij het beoordelen van schrikdraadapparaat en de bijbehorende elektrische afrastering. Het geeft aan hoeveel spanning er nodig is om stroom door de geleiders te laten stromen. Hoe groter de weerstand, hoe lager de geleidbaarheid, d.w.z. hoe groter de spanning moet zijn om elektronen te laten stromen. Omgekeerd, als de weerstand van het materiaal laag is, is er minder spanning nodig om een hoge stroom te genereren.
Met deze kennis van de begrippen kunnen we nu de selectie van stroomapparaten aanpakken. Er zijn verschillende elektrische afrasteringsapparaten met verschillende voltages en stroombronnen:
- 9 V stroomapparaten werken op een batterij. Zodra deze leeg is, moet deze op de juiste manier worden weggegooid.
- 12 V stroomapparaten werken op een oplaadbare batterij.
- 12 V schrikdraadapparaten op zonne-energie gebruiken zonne-energie om de geïntegreerde accu op te laden.
- Apparaten met 230 V netvoeding worden rechtstreeks op het lichtnet aangesloten via een stopcontact.
Hoe elektrische afrasteringen werken
Het basisprincipe van een elektrische afrastering is eenvoudig: in een gesloten circuit stuurt het schrikdraadapparaat korte stroompulsen door het geleidende materiaal (de afrasteringsdraad). Om het circuit te sluiten en te laten werken, moet de stroom worden teruggestuurd naar de voedingseenheid. Dit gebeurt door aarding met behulp van een ijzeren staaf. Zonder een aardingsstaaf wordt er geen spanning teruggestuurd naar het apparaat, waardoor de elektrische afrastering niet meer zou werken.
Net als bij de grondstaaf werkt het circuit wanneer het paard de elektrische afrastering aanraakt: De stroom wordt door het paard naar de grond geleid, terug naar de grondpennen en het stroomapparaat – het paard krijgt een elektrische schok.
Elk contact met de grond betekent dat de stroom wordt afgevoerd naar de grond. Hoe meer planten of defecte isolatoren het geleidermateriaal raken, hoe meer stroom er wordt afgevoerd en hoe meer spanning er ontbreekt om de gewenste weerstandsspanning te bereiken.
De juiste elektrische afrastering kiezen voor mijn paardenweide?
Het vergelijken van individuele afrasteringen is meestal niet voldoende om een beslissing te nemen. In de praktijk moet er rekening worden gehouden met andere factoren, die we hieronder zullen bespreken:
Welke dieren worden gehoed?
Paarden zijn over het algemeen gemakkelijk te hoeden, omdat ze de elektrische afrastering van jongs af aan kennen, meestal een korte vacht hebben en daarom de elektrische impuls duidelijk kunnen voelen. Het is daarom niet nodig om een „zwaar beveiligde omheining“ te bouwen. Je moet er wel rekening mee houden dat robuuste rassen met een dikke, lange vacht, zoals ponyrassen of IJslandse paarden, minder gevoelig zijn voor de stroomstoot dan andere paardenrassen. Er is dan een hogere spanning en pulsenergie nodig.
Begroeiing – hoe snel groeit de elektrische afrastering over?
Hoge grassen, bladeren en takken die de elektrische afrastering raken, voeren de stroom af en verlagen zo de spanning van de afrastering. Bij de keuze van de elektrische afrastering en de bijbehorende spanning is het daarom belangrijk om rekening te houden met hoe snel het gras groeit. Overgroeide elektrische afrasteringen zijn een verwaarloosde controle- en onderhoudsverplichting. Omdat het echter niet altijd mogelijk is om het ontluikende gras bij te houden, vooral niet in de lente, moet een stroomapparaat met voldoende spanning en pulsenergie worden gekozen. Op deze manier wordt de opkomende begroeiing vernietigd zodra deze in contact komt met de elektrische afrastering.
Lengte en kwaliteit van het afrasteringsmateriaal
Om ervoor te zorgen dat de weideafrastering voldoende impactkracht heeft, moet het afrasteringsmateriaal een goede geleiding hebben met een lage elektrische weerstand. De geleidbaarheid bepaalt of het schokeffect niet uitdooft voordat de stroompuls zelfs het paard bereikt.
De elektrische geleiders zijn meestal gemaakt van roestvrij staal, ook bekend als Niro geleiders, of vertinde koperen geleiders. Roestvrij staal of Niro zijn goedkoop, maar hebben meestal een slechtere geleiding dan koperen geleiders. Koperen geleiders geleiden beter, maar zijn gevoeliger dan roestvrijstalen geleiders. Daarom worden roestvrijstalen en koperen geleiders vaak gecombineerd in weideafrasteringsbanden en -draden.
De geleidbaarheid wordt aanzienlijk beïnvloed door de elektrische weerstand van het materiaal. Deze kan worden afgelezen op de verpakking van het afrasteringsmateriaal en wordt weergegeven in ohm per meter (ohm/m). Er wordt onderscheid gemaakt tussen een zeer goed geleidingsvermogen en een slecht geleidingsvermogen:
- slecht geleidend: tot 15 Ohm/m
- gemiddeld geleidingsvermogen: tot 5 Ohm/m
- goed geleidingsvermogen: tot 0,5 Ohm/m
- zeer goed geleidingsvermogen: tot 0,05 Ohm/m
Hoe beter het geleidingsvermogen van het afrasteringsmateriaal, hoe langer de afrastering kan zijn. De geleidbaarheid kan nog verder worden verhoogd door meerdere afrasteringsgeleiders te gebruiken – voor paarden worden drie breedbanden of strengen aanbevolen. Deze moeten dan aan elkaar gekoppeld worden met verbindingskabels of afrasteringsverbinders, zodat de stroom niet belemmerd wordt door geknoopte touwen.einander gekoppelt werden, um den Stromfluss nicht durch geknotete Seile zu behindern.
Stroombron – welk schrikdraadapparaat is de juiste?
Nadat je alle voorwaarden en opties hebt geanalyseerd, kun je het juiste schrikdraadapparaat kiezen:
| Ideaal voor… | Voordelen | Nadelen | |
|---|---|---|---|
| Mobiel 9 V schrikdraadapparaat Lage pulsenergie (< 1 joule) | – Lichte begroeiing – Korte omheining van 1 tot 2 km | – Handig, flexibel, mobiel gebruik | – Hoge gebruikskosten door de aanschaf en verwijdering van de batterij (sommige apparaten kunnen ook met oplaadbare batterijen worden gebruikt) |
| Krachtig 12V accu-apparaat gemiddelde impulsenergie (tot 5 joule) | – Normale begroeiing en omheining tot 15 km (afhankelijk van het apparaat) – Zware begroeiing en omheining tot 6 km – Moeilijk te hoeden dieren, paarden die regelmatig denken te ontsnappen – Robuuste rassen met een dikke vacht | – oplaadbare batterij, dus lage bedrijfskosten – Zonne-energie mogelijk | – langere oplaadtijd voor batterijen (het is het beste om minstens 2 batterijen te hebben) |
| Batterijapparaat op zonne-energie 12 V | – Paddock met hoge zonnestraling | – milieuvriendelijk – oplaadbare batterij met zonne-energie – lage bedrijfskosten – lange levensduur | – afhankelijkheid van zonnig weer – niet krachtig genoeg voor paarden met een dikke vacht |
| Krachtige 230 V voedingseenheid Hoge pulsenergie (> 5 joule) | – sterke begroeiing – lange afrasteringsafstanden tot 20 km of meer – dieren die moeilijk te hoeden zijn | – lage bedrijfskosten – betrouwbare energiebron – eenvoudig te installeren | – geen bediening mogelijk bij stroomuitval – niet mobiel of flexibel in gebruik |
Installatie, nuttige accessoires en onderhoud
De elektrische afrastering correct aansluiten
1. Zoek een geschikte locatie voor het schrikdraadapparaat
Het apparaat moet goed beschermd zijn tegen regen, wind en diefstal en moet gelijkmatig geplaatst worden. De beste oplossing is een accubak met een apparaathouder die zowel de accu als het apparaat droog houdt.
2. Sluit het afrasteringsapparaat aan op de afrastering
Het afrasteringsapparaat heeft een rode en een zwarte randmoer, die horen bij de afrasteringsaansluitkabel (rood) en aardingsaansluitkabel (zwart). De rode afrasteringsaansluitkabel met een hartvormige klem wordt vastgeklemd aan de onderste afrasteringsgeleider.
3. Plaats de aardingspen
De aardingspen wordt zo diep mogelijk in de buurt van de stroomapparaat geslagen. De zwarte aardingskabel kan nu worden aangesloten op de stroomapparaat (zwarte randmoer).
4. Sluit het schrikdraadapparaat aan op de accu/oplaadbare batterij
De rode (positieve pool) en zwarte (negatieve pool) klemmen worden aangesloten op dezelfde gekleurde polen van de stroombron. Het schrikdraadapparaat kan nu worden ingeschakeld en de stroomsterkte kan worden gecontroleerd.
Aardingsstaaf: Hoe het schrikdraadapparaat correct aarden
De effectiviteit van het circuit hangt af van de aarding. Daarom geldt: hoe sterker het voedingsapparaat, hoe beter de aarding moet zijn. Een slechte aarding betekent dat er niet genoeg spanning wordt teruggevoerd naar de voedingseenheid, dat de contactweerstand te hoog is en dat de spanning op de afrastering te laag is.
De lengte en het aantal aardpennen is afhankelijk van het voedingsapparaat. De meegeleverde aardpen is voldoende voor 9 volt apparaten. Voor 12 volt apparaten moet de aardingsstaaf minstens 1 m lang zijn, terwijl voor krachtige netstrom apparaten meerdere aardingspinnen van een meter nodig zijn. Deze moeten minstens 3 meter uit elkaar liggen.
Omdat vochtige grond elektriciteit beter geleidt dan droge, zanderige of steenachtige grond, moet de aardingsstaaf tijdens lange periodes van droogte regelmatig grondig worden besproeid. Bovendien mogen alleen grondpennen van roestvrij materiaal worden gebruikt, omdat roest een isolerend effect heeft.
Afrasteringstester: Controleren of de elektrische afrastering correct is
De laatste stap is om met een afrasteringstester te testen of het circuit succesvol is opgezet en de stroom overal doorheen loopt. Afrasteringstesters testen de spanning van de stroompuls door een klein aardstaafje in de (vochtige) aarde te steken, die verbonden is met het display van de afrasteringstester. De stroom moet op verschillende punten worden gecontroleerd.
Bliksembeveiliging: heeft elke weideafrastering er een nodig?
Als het elektrische circuit overbelast raakt door een blikseminslag, raakt de weideafrastering beschadigd en is de afrastering niet langer veilig. De bliksembeveiliging wordt dan geïnstalleerd tussen het apparaat en het afrasteringssysteem. Het gebruik van bliksembeveiliging buiten gebouwen wordt echter alleen aanbevolen, niet verplicht. Het wordt echter wel aanbevolen voor 230 V voedingsapparaten.