Kotwater bij het paard wegvoeren

Kotwater bij paarden kan vele oorzaken hebben. Maar een van de hoofdoorzaken kan een verkeerde of ontoereikende voeding zijn. Het darmmilieu raakt ontregeld, het water uit het voer kan niet meer voldoende geabsorbeerd worden en komt als vrij darmwater bij de ontlasting naar buiten.

Voordat je naar kruiden of sporenelementen grijpt, moet er een nauwkeurige analyse van de (voer-)situatie van jouw paard plaatsvinden. Want kotwater is een symptoom van een complex aan oorzaken, waarover we in het artikel „Waarom heeft mijn paard kotwater?“ uitgebreider spreken. Bekijk je paard zowel vanuit zijn huisvesting- en voedingscondities als vanuit zijn gezondheid- en prestatiestoestand. Raadpleeg in dit geval ook de dierenarts en/of een onafhankelijke voerspecialist.

Kotwater door een onevenwicht in de darmflora

Als de darm van het paard het water uit het voerbrij niet meer kan opnemen, is de darmflora verstoord. Ook hier kan de spijsverteringsstoornis vele oorzaken hebben, maar het resulteert in een tekortschietende ontgifting. Hierdoor wordt de omgeving zuur en sterven de darmbacteriën af.

Een verstoord darmflora gaat vaak gepaard met een verstoorde lever. De lever is, naast de nieren, het belangrijkste ontgiftingsorgaan en verantwoordelijk voor de afbraak van gifstoffen. Als de lever overbelast is, is niet alleen kotwater een teken, maar ook voerintoleranties en allergieën, die zich als eczeem bij het paard manifesteren. Als er steeds meer gifstoffen in het lichaam ophopen, wordt histamine gevormd als afweerreactie, maar niet meer afgebroken, wat leidt tot een chronische leveroverbelasting.

Een aanvankelijke lever- of nierbeschadiging hoeft nog niet in het bloedbeeld zichtbaar te zijn. Je herkent het echter aan het feit dat het lichaam probeert de schadelijke stoffen via de darmen af te voeren, wat zich uit in de vorm van kotwater.

Bij het afbreken van gifstoffen krijgt de lever ondersteuning van lichaamseigen enzymen. Deze kunnen echter alleen worden aangemaakt als het paard voldoende sporenelementen en vitaminen ontvangt. Als het paard mineralisch ondergesupplementeerd is, ontbreken enzymen, raakt de lever verzwakt, ontstaan er allergieën, raakt de darmflora uit balans en ontstaat er onder andere kotwater.

De ontgiftingsorganen lever en nieren zijn nauw verbonden met het immuunsysteem. Hierbij bevinden 70-80 % van alle antistoffen producerende cellen zich in de darmwand. Om de symptomen van vrij darmwater weg te voeden, moeten dus de lever, nieren en het immuunsysteem worden ondersteund.

Kotwater voorkomen door je paard gezond te voeden

In de eerste plaats is voor een gezonde darm, die antilichamen vormt, in de paardenhouderij licht, lucht, beweging en weinig stress nodig, evenals een behoeftengerichte voeding. Tot de basisprincipes van paardenvoeding behoort dat het paard minimaal 1,5 kg ruwvoer in de vorm van hoogwaardig hooi per 100 kg lichaamsgewicht krijgt. Bij minder structuurrijk ruwvoer kan het water in de darm niet worden gebonden en stijgt de kans op kotwater. Het is hierbij bijzonder belangrijk dat het paard in veel kleine porties eet. Tegelijkertijd kan een overmaat aan opgenomen stro ook leiden tot kotwater. Van nature een doorzetter met een kleine maag, die echter voortdurend maagzuur produceert, zijn korte voerpauzes van minder dan vier uur belangrijk, zodat er niet te veel maagzuur in de darm komt, waarvan het milieu omslaat en kotwater ontstaat. Aangezien niet in ieder stalmanagement voortdurend eten mogelijk is, bieden zich hooinetten aan, die de eetzeit verlengen, of hooiballen als tussendoortje.

Gegiste en verontreinigde voeren (schimmel en kuilmaïs) moeten grondig uit het voerplan worden verwijderd. Het spijsverteringsstelsel van het paard is hier namelijk niet op ingesteld. Verwijder ook muesli’s die aroma-, kleur- en conserveermiddelen bevatten – deze belasten de ontgiftingsorganen alleen maar extra. Als je bij het zoeken naar de oorzaak van kotwater niet zeker weet of het aan het paardenmuesli ligt, kun je het testgewijs vervangen door neutrale haver en kijken of het kotwater verdwijnt.

Voerkool kan in dit proces helpen om reeds aanwezig, vrij darmwater te binden.

Evenzo voorzichtig moet de overgang van hooi naar gras in het voorjaar of omgekeerd in het najaar plaatsvinden. De darmbacteriën moeten eerst wennen aan de nieuwe voeromstandigheden, zodat de spijsvertering soepel verloopt en kotwater wordt voorkomen. Hoe je je paard in het voorjaar voorzichtig aan het weiland went, lees je in onze weideraadgever serie.

Om het gezonde voerplan af te ronden, let op een voldoende aanvoer van essentiële vitaminen en mineralen door middel van een hoogwaardig mineraalvoer. Deze heeft het paard nodig voor een goed functionerende spijsvertering en de synthese van enzymen die noodzakelijk zijn voor de afbraak van gifstoffen.

Bij kotwater lever en nieren versterken

Een gezonde lever is de sleutel tot een succesvolle behandeling van allergieën en kotwater bij paarden. Door het voeren van bittere kruiden kan een beschadigde lever zich snel herstellen en gemakkelijk geactiveerd worden.

Leverkruiden voor paarden zijn vooral mariadistel, artisjok, paardebloem en duizendblad.

Tegelijkertijd moet je de nierfunctie van het paard versterken. Want deze is doorslaggevend voor de enzymatische ontgifting. Helaas treedt de nier vaak in de schaduw van de lever als het gaat om paardenvoeding. Belangrijke niervriendelijke kruiden die vochtdrijvend en ontgiftend werken, zijn brandnetel, berkenbladeren, guldenroede, veldpaardenbloem of ginkgo.

Je kunt lever- en nierkruiden afzonderlijk voeren of ze in een samengesteld kruidenmengsel kopen, zoals de detox kruiden van Original Landmühle.

De ondersteuning van lever en nieren door kruiden kan vooral bij de overgang van weidevoer naar hooi in de herfst zinvol zijn om kotwater te voorkomen. Want kotwater komt vaker voor in de herfst en winter.

Na kotwater de darmflora opbouwen

De mineralen zink, mangaan en koper spelen een essentiële rol bij de opbouw van het darmslijmvlies. Kotwater kan een teken zijn van acuut zinktekort. Zinktekort kan ontstaan door langdurige ondervoeding of in tijden van verhoogde behoefte, zoals tijdens de vachtwisseling. Maar ook lichtvoetige rassen of paardenrassen met veel vacht lijden vaak aan een tekort aan zink.

Vitamine B, vooral vitamine B12, wordt normaal gesproken door het paard zelf gesynthetiseerd en is verantwoordelijk voor celdeling. Het paard heeft dus vitamine B12 nodig om een gezonde darmflora op te bouwen. Als de darmflora echter verstoord is, is er ook een tekort aan vitamine B12. Bovendien bevat hooi van onze mineralenarme bodems slechts kleine hoeveelheden vitamine B. Bij kotwater kan het daarom zinvol zijn om extra vitamine B toe te dienen, die in grote hoeveelheden voorkomt in biergist.

Als het paard erg lang of sterk kotwater heeft of zelfs diarree, worden er veel elektrolyten uitgewassen. Deze kunnen aangevuld worden met een mineraalconcentraat in vloeibare of pelletvorm. Naast water moet er ook altijd een zoutliksteen vrij beschikbaar zijn.

Ten slotte zijn, net als voor lever en nieren, bitterkruiden gezondheidsbevorderend voor de darmflora. Hun looistoffen stimuleren de galstroom, die de zure darmomgeving terugbrengt naar het basische gebied en stabiliseert. Deze kruiden zijn onder andere mariadistel, frambozenbladeren, kamille, salie, walnotenschors of -schalen, paardebloem, brandnetel, duizendblad, bramenbladeren, els- en eikenbast. Je kunt deze kruiden afzonderlijk of als mix voeren. Houd de voedingsadviezen van de fabrikanten in de gaten, want sommige kruiden mogen alleen in kuurvorm gevoerd worden.