Balance pads voor paarden: spanningen losmaken & evenwicht trainen

Meer evenwicht, lichaamsbewustzijn, coördinatie en rust – gewoon door te staan. Dat kunnen balance pads bij paarden bewerkstelligen. Hoe dat precies werkt, lees je in dit artikel.

Balance pads worden al geruime tijd gebruikt in de menselijke therapie en hebben inmiddels ook hun intrede gedaan in de paardenwereld. Balance pads zijn in feite evenwichtskussens van schuimrubber, die verkrijgbaar zijn in de vorm van een vierhoek of een ovaal. Afhankelijk van de hardheid en de fabrikant verschillen ze in prijs, maar ze zijn allemaal even effectief.

Balance pads: zinvolle paardentraining in staande houding

De balance pads zorgen voor een onstabiele ondergrond waarop het paard voortdurend zijn evenwicht moet bewaren. Dit is vergelijkbaar met het lopen op verschillende ondergronden, wat essentieel is voor de tredzekerheid van een paard. Door de instabiliteit van de ondergrond wordt het proprioceptieve systeem van het paard geprikkeld, dat verantwoordelijk is voor de dieptegevoeligheid en de eigen- en dieptewaarneming.

De proprioceptoren zijn verspreid over het hele lichaam – in de spieren, gewrichten, pezen en banden – en zijn zenuwcellen die informatie over de lichaamshouding en -beweging doorgeven aan de hersenen en het zenuwstelsel. Als het paard loopt of staat op ondergronden die afwisselend zacht en hard zijn, moet het paard steeds opnieuw zijn evenwicht zoeken, waardoor deze receptoren worden gestimuleerd. Hierdoor krijgt het paard een beter lichaamsbewustzijn, ook van de delen van zijn lichaam die in zijn bewustzijn eerder op de achtergrond blijven, bijvoorbeeld zijn achterhand. Met een verbeterde lichaamswaarneming slaagt het paard er ook in zijn lichaam bewuster in te zetten en beter te coördineren.

Als je bij de rijopleiding van het paard geen vooruitgang boekt en zijn achterhand niet actief onder het zwaartepunt brengt, kunnen balance pads een zinvolle aanvulling op de training zijn. Het staan op balanskussens kan een actieve achterhand bevorderen, met meer kracht en een gewelfde rug.

Naast de achterhand is het trainen met balance pads vooral gericht op de diepe spieren langs de wervelkolom. Deze spieren kunnen niet direct worden aangestuurd. In plaats daarvan reageren ze reflexmatig, dat wil zeggen dat ze reageren wanneer ze nodig zijn en niet wanneer men ze bewust wil aanspannen. Een typisch voorbeeld hiervan is een uitvalstap, waarbij het paard instinctief de diepe spieren inzet om niet te vallen.

Als de instabiliteit van de balance pads het paard uit balans brengt, moet het deze diepe spieren aanspannen en ontspannen. Ongetrainde paarden wiebelen daarom de eerste keren op balance pads sterk heen en weer.

Dit onbewuste aanspannen en ontspannen van de spieren kan ook leiden tot het loslaten van (lichte) spierspanningen. Ernstige blokkades moeten uiteraard door een paardentherapeut worden verholpen door middel van massages en gespecialiseerde handgrepen. Toch kan het paard door middel van balanskussens zelf lichte spanningen loslaten. Paardeneigenaren zien dan hoe hun paard zichtbaar ontspant en bevrijdend gaapt, kauwt en likt.

Al deze voordelen die het gebruik van balance pads in de paardentraining met zich meebrengen, zijn ook voordeel bij training onder het zadel: Jonge paarden leren zichzelf beter uit te balanceren, rijpaarden worden tegelijk losser en stabieler, recht gericht en bouwen spieren correct op. Ze winnen aan stapzekerheid voor zowel zijgangen als het terrein en zijn geestelijk uitgebalanceerder.

Trainingsopbouw met balance pads

1. Langzaam beginnen

Onderschat de intensiteit van evenwichtstraining voor paarden niet. Vooral als het paard er nog helemaal niet aan gewend is, geldt: minder is meer! Met name een ongetraind paard zal in het begin sterk heen en weer wiebelen op de Balance Pads. Het is belangrijk dat het paard, voordat het op de pads stapt, eerst met een paar rondjes wordt opgewarmd.

Als het paard nog niet bekend is met balance pads, begin dan met één enkele pad. Strijk langs de poot van het paard naar beneden en til deze op. Zet de poot vervolgens voorzichtig op de pad. Sommige paarden zijn nog onzeker en zetten alleen de hoefpunt neer. Wees geduldig en geef het paard de tijd om aan het nieuwe gevoel te wennen. Vroeg of laat zal het de hoef volledig neerzetten en er gewicht op zetten. Houd in gedachten dat zelfs één enkel pad het hele paardenlichaam belast. Let goed op of je paard zich ongemakkelijk voelt. Als het absoluut niet op het pad wil blijven staan, kunnen er ook ernstigere blokkades achter zitten, die door een specialist moeten worden verholpen.

2. Laat het paard zichzelf trainen

Ja, inderdaad: het paard traint zichzelf. Het paard zal al snel merken dat het niet alleen inspannend, maar ook ontspannend kan zijn om op een balance pad te staan. Laat het zo lang op het pad staan als het zelf wil. Bij ’beginnerspaarden‘ kan dat slechts een paar seconden zijn. Dat is prima. Ze moeten hun lichaam zelf leren kennen. Bovendien kan een toegenomen lichaamsbewustzijn in het begin ook overweldigend zijn. Laat je paard dus liever wat minder doen dan te veel, en beëindig de sessie wanneer het paard zelf een punt achter de oefening wil zetten.

Overigens: als je het paard de ruimte geeft om uit eigen beweging te handelen, kan dat de band tussen jullie versterken. Hetzelfde geldt voor clickertraining bij medische training.

3. De duur langzaam verlengen

Het paard moet het principe en de voordelen van de balance pads voor zichzelf hebben begrepen. Het is gewend geraakt aan het nieuwe gevoel onder zijn hoeven. Nu is het tijd om meer pads toe te voegen. Voeg geleidelijk aan één pad toe, totdat alle vier de hoeven elk op een balance pad staan.

Na verloop van tijd zal het paard de duur op de balance pad vanzelf verlengen. Let daarbij altijd op de gezichtsuitdrukking van het paard: hoe ontspannen of gespannen het is. Mocht het dit vanwege fysieke inspanning niet vrijwillig doen, maar verder geen klachten hebben, dan kun je het steeds weer aanmoedigen en uitgebreid prijzen wanneer het erop staat.

4. Balance pads next level

Probeer verschillende opstellingen uit: zet bijvoorbeeld beide voorhoeven op de pads, terwijl de achterhoeven op de grond blijven, of andersom. Of zet het zijdelingse of diagonale beenpaar op de kussens.

Als het paard stabiel staat, kun je ook beginnen met het optillen van een hoef terwijl het op de pads staat. Of lok zijn hoofd met een snoepje in verschillende hoofd-halsposities, waardoor het zich opnieuw moet balanceren.

Elke opstelling heeft een ander effect op het lichaam en de geest van het paard. De lichaamsbewustwording en het evenwicht worden hierdoor nog een stuk intensiever getraind.

Als het paard vertrouwd is met beloning met voer en clickertraining en stabiel op de balance pads staat, kun je hem ook het ’crunchen‘ (het optillen van de borstkas) of staand wiebelen aanleren, om de rompspieren nog eens extra aan te spannen.

Conclusie: Balance Pads zijn meer dan alleen een hype

Balance pads bieden ongelooflijk veel voordelen voor je paard, waardoor ze veel meer zijn dan alleen een hype. Ze zijn op allerlei manieren inzetbaar en zorgen voor afwisseling in het grondwerk. Ze kunnen in het trainingsschema als ’actieve rustdag‘ zorgen voor een zinvolle afwisseling, waardoor ze bij uitstek geschikt zijn voor alle paarden.

Ook na blessures of na/tijdens langdurige boxrust zijn balance pads een waardevol hulpmiddel. Vooral tijdens boxrust kunnen de proprioceptoren door een gebrek aan prikkels inactief worden. Met behulp van de balance pads kan de lichaamsperceptie van oude, jonge en zieke paarden in stand worden gehouden. Overleg echter eerst met je dierenarts of balancetraining geschikt is voor je paard dat boxrust heeft.

We raden aan om balancetraining met pads niet vaker dan 1-2 keer per week in het trainingsschema op te nemen, omdat het erg inspannend is voor het paard. Neem tussendoor ook steeds weer even een pauze in stap.