Medische training met paarden: een stressvrije behandeling door de hoefsmid en de dierenarts

Alleen al bij het zien van de dierenarts kunnen sommige paarden wit in de ogen worden en gaat hun hartslag omhoog. Het komt dan niet zelden voor dat er kleine of grotere ongelukken gebeuren, omdat het angstige paard er vandoor gaat bij het zien van de injectiespuit. Voor sommige paarden is het de dierenarts en elke vorm van medische zorg, voor andere paarden zijn het de onaangename geluiden en geuren bij de hoefsmid.

Hier komt de medische training voor paarden om de hoek kijken. Het is een speciale trainingsvorm om de angst voor het onbekende weg te trainen en medische behandelingen voor het paard zo stressvrij mogelijk te maken.

Paard raakt een target aan

Wat is medische training voor paarden?

De hoef wordt met een spray besproeid

Medische training, dat zich al heeft bewezen bij grote wilde dieren in dierentuinen, zoals olifanten of giraffen, doet nu ook zijn intrede in paardenstallen. Het doel van medische training is om het paard zijn angst voor medische behandelingen te nemen door deze in zo klein mogelijke stapjes te oefenen. Aangezien het paard een vluchtdier is dat in principe bang is voor onbekende situaties, zal het altijd eerst willen vluchten. Door mogelijke afweerreacties kunnen er ongelukken met mens en dier gebeuren.

Tegelijkertijd is het paard een gewoontedier dat het verdient om systematisch op nieuwe situaties te worden voorbereid. Met behulp van medische training bereidt het paard zich stap voor stap voor op nieuwe situaties.

Voordelen van medische training met paarden

Niet alleen paarden die in paniek raken, maar ook paarden die er van buitenaf gezien rustig uitzien, hebben baat bij medische training. Interne stress leidt namelijk tot een verhoogde hartslag en kan daardoor onderzoeksresultaten, zoals bloedonderzoeken, vertekenen. Medische training verlaagt de hartslag tijdens behandelingen en is daarom zonder uitzondering geschikt voor alle paarden.

Bovendien versterkt medische training de band tussen mens en paard. Het paard voelt zich begrepen, gerespecteerd en gewaardeerd en stelt meer vertrouwen in de mens. Op deze manier kan medische training aan meerdere knelpunten tegelijk werken, ook al concentreert men zich tijdens de training slechts op één aspect. Het paard zal zich in het bijzijn van zijn mens ook in nieuwe, niet-getrainde situaties veilig voelen, zelfs als de dierenarts met de spuit komt.

De basis van de medische training: de medewerking van het paard

Voordat je met de medische training begint, is het raadzaam om je vooraf te verdiepen in het leergedrag van paarden en positieve bekrachtiging. Een geschikte trainingsmethode hiervoor is clickertraining.

Het paard moet de klik associëren met de beloning. De paardenbegeleider moet op het juiste moment klikken, zodat het paard het getoonde gedrag koppelt aan de beloning en dit gedrag vervolgens vaker vertoont. Voor elke stap die het paard in de juiste richting zet, krijgt het een klik of een beloning. De clicker fungeert hierbij als versterker van de vocale en voerbeloning.

Bij Kramer Paardensport vind je alles wat je nodig hebt voor een succesvolle clickertraining: naast snoepjes in verschillende smaken, samenstellingen en texturen kun je er ook snoeptasjes en natuurlijk clickers kopen.

Een vrouw geeft een paard tijdens de training een snoepje

Op naar de medische training!

Het klinkt misschien tegenstrijdig als je het voor het eerst hoort, maar dat is het absoluut niet: bij succesvolle medische training met paarden speelt het een belangrijke rol om het paard inspraak te geven. De vrijwilligheid van het paard en zijn instemming met de behandelingsstappen zijn doorslaggevend voor een respectvolle en ontspannen sfeer en het succes van de medische training.

Er mag daarom pas naar de volgende stap worden overgegaan als het paard zijn instemming geeft via het vooraf afgesproken samenwerkingssignaal. Dit samenwerkingssignaal kan bijvoorbeeld het aanraken van een target (doelobject, bijv. een schuimrubberen slang) met de neus zijn, of het neerleggen van de kop op een zogenaamde ’kooperator‘ (gewatteerde hoofdsteun). Als het paard zich van het doel losmaakt, voelt het zich ongemakkelijk en wordt de behandeling onmiddellijk onderbroken.

Belangrijk!

De behandeling of de training moet worden afgebroken zodra het paard het samenwerkingssignaal onderbreekt. Als men hieraan voorbijgaat, misbruikt men het vertrouwen van het paard en is de medische training te mislukken. Het paard moet vrijwillig instemmen met de behandelstap.

Iedere keer dat het paard zijn toestemming geeft voor de trainings- of behandelstap, wordt het uitbundig geprezen. De trainingssequenties worden na verloop van tijd verder uitgebreid. Ook kunnen de beloningsbrokjes geleidelijk worden vervangen door een stemclou, om voernijd en de daardoor overmatige stress te voorkomen. Het is immers de bedoeling dat de stress door de medische training wordt verminderd.

Zo start je met medische training bij het paard

Als paardenmens moet je trainingservaring hebben met markertraining of positieve bekrachtiging. Als dat niet het geval is, moet een ervaren trainer worden geraadpleegd, vooral bij een ernstig getraumatiseerd paard.

Er wordt gestart op neutraal terrein waar het paard geen negatieve associaties mee heeft. Er wordt getraind van makkelijk naar moeilijk; bij elke vooruitgang worden de duur en de intensiteit van de oefeningen verhoogd:

  • Samenwerkingssignaal bepalen, aanleren en bevestigen
  • De basis van alle onderzoeken: staan en stilstaan
  • Aanraken/aftasten en alle oefeningen die ongewoon zijn voor het paard maar geen pijn doen, zoals temperaturen
  • Overgang naar moeilijke oefeningen, zoals het toedienen van een ontwormingskuur, tanden controleren, injecties. Gebruik in de training alstublieft alternatieven voor de behandelingsinstrumenten om de noodsituatie te simuleren (in plaats van naalden een tekentang, in plaats van het ontwormingsmiddel mash, water of suikervrije groentepuree voor kinderen).
  • Het geleerde overbrengen naar een realistische omgeving: het betrekken van vreemde mensen, geuren (desinfectiemiddel), geluiden (het spraygeluid van aluspray), apparatuur (hoefbok, echo- & röntgenapparaat, stethoscoop), locaties of beperkingen zoals een halster.

Trainingsvoorbeeld: Het paard is bang voor spuitflessen

Hieronder leggen we aan de hand van het voorbeeld van een paard dat bang is voor spuitflessen (geluid) met desinfectiemiddel (geur), uit hoe je de medische training kunt opbouwen. Als Samenwerkingssignaal kiezen we het aanraken van een neustarget (schuimstof noodle). De voorwaarde is dat paard en mens vertrouwd zijn met clickertraining..

1. Het neustarget aanleren

  • Het paard met een beloningsbrokje naar de schuimstof noodle leiden.
  • Klikken voor het aanraken en belonen met een brokje, dit herhaaldelijk herhalen.
  • Het paard belonen als het zelfstandig het target aanraakt.
  • Dit herhalen totdat het samenwerkingssignaal is bevestigd.
schuimstof noodle

2. Stilstaan

  • Beloon je paard als het de schuimstof noodle minstens één seconde aanraakt.
  • Breid de duur van het aanraken in stappen van een seconde uit.
  • De klik volgt wanneer het paard stilstaat.

3. Samenwerkingssignaal bevestigd: Het paard overal aanraken

  • Er mag pas naar de volgende stap worden overgegaan als het paard vooraf het samenwerkingssignaal (het aanraken van het neustarget) heeft getoond.
  • Het paard wordt langzaam afgetast, voor elke aanraking krijgt het een klik.
  • Haalt het de neus van het target weg, dan wordt de aanraking afgebroken.
  • Breid de aanraaktijd langzaam uit: duurcoöperatie.

4. De spuitfles erbij nemen

  • Breng de fles pas in de buurt van het paard als het het samenwerkingssignaal toont.
  • Beloon het paard als je de spuitfles in de buurt van het paardenlichaam kunt houden. Neem de fles na de klik direct weer weg.
  • Breid de aanraaktijd in stappen van een seconde uit

5. Met de spuitfles spuiten

  • Met behulp van het samenwerkingssignaal en de uitdrukking van het paard kun je zien of het paard akkoord gaat met de volgende stap.
  • Laat het paard eerst wennen aan het geluid van het spuiten, vul de fles daarom eerst met water.
  • In de laatste stap wordt het bespuiten met desinfectiespray getraind om het paard aan de geur te laten wennen.
Het paard wordt met vliegenverdelgingsspray besproeid

Wat is er trainbaar met medische training bij het paard?

Terug