Tekenbescherming voor paarden, honden & ruiters
Wist je dat teken eigenlijk spinachtigen zijn en dat ze met één enkele bloedmaaltijd meerdere jaren kunnen overleven zonder andere voedselbronnen? Hoe klein deze achtpotige parasieten ook zijn, volgens wetenschappers behoren ze tot de gevaarlijkste dieren van Nederland. Waarom dat zo is en hoe je je geliefde dieren en jezelf tegen deze bloedzuigers kunt beschermen, lees je in onze gids.
De teek in beeld
Biologisch gezien behoren teken tot de klasse van de spinachtigen, om precies te zijn tot de subklasse van de mijten. Ze behoren tot de parasieten en doorlopen drie ontwikkelingsstadia voordat ze volgroeid zijn. Van het larvenstadium tot de volgezogen volwassen teek (= adult) wordt ze 25 keer zo groot als haar oorspronkelijke lichaamsgrootte. In volgezogen toestand kan hun gewicht zelfs 200 keer zo zwaar worden. In het wild leven teken ongeveer 3 tot 5 jaar en zijn ze zeer robuust. Milde winters, zoals we die hier hebben, kunnen hen niets doen, zodat ze deels het hele jaar door actief zijn.
Meestal liggen teken op de loer dicht bij de grond, bijvoorbeeld in hoog gras, aan struiken of bosjes, en kruipen ze vervolgens bijna altijd onopgemerkt op hun gastheer. Het maakt daarbij niet uit of het om een dier of een mens gaat. Het kan dan ook enkele uren duren voordat een teek op het lichaam een geschikte plek voor de beet heeft gevonden.
Zodra hij heeft gebeten, begint hij bloed te zuigen. Afhankelijk van het geslacht en het ontwikkelingsstadium kan dit tot 10 dagen duren. Om het risico op overdracht van de bekende ?tekenziekten? borreliose of TBE na een tekenbeet te verminderen, moet men de teek zo vroeg mogelijk ontdekken en op de juiste manier verwijderen.
Zijn teken eigenlijk ook ergens goed voor?
Als we kijken naar het ecologische nut van een teek, blijkt dat deze kleine bloedzuigers zelf ook op het menu staan van sommige dieren en dus als voedselbron voor andere dieren dienen. Er zijn zelfs schimmelsoorten die zich bij voorkeur op teken vestigen, zodat ze met hun lichaam ook een leefgebied bieden. Bovendien bemoeilijken parasieten zoals teken de vestiging van invasieve diersoorten in vreemde leefgebieden, zodat een grootschalige verspreiding en voortplanting alleen al door teken kan worden ingeperkt.
Vliegende teken – bestaan ze echt?
Teken kunnen niet vliegen, dus nee. Met „vliegende teken“ worden de hertenluisvliegen bedoeld, die qua lichaamsbouw sterk op teken lijken en ook kunnen steken. Ze richten zich daarbij vooral op dieren met veel vacht en steken om bloed te zuigen, wat voor onze paarden en honden erg vervelend kan zijn. Hertenluisvliegen zijn in zwermen onderweg, zodat een dier meestal meerdere keren wordt gestoken. Als noodmaatregel moet men zo snel mogelijk proberen de kleine beestjes uit de vacht te verwijderen, omdat er anders ook pijnlijke huidontstekingen dreigen. Dat doe je het beste met plakband of een vlooienkam, maar ook het daarna afspuiten van de hond of het paard spoelt de hertenluisvliegen weg. Preventief is het raadzaam om voor wandelingen in het bos een insectenspray aan te brengen.
Eerste hulp bij tekenbeten
Tekenbeet – wat te doen?
Na een tekenbeet geldt in de eerste plaats: verwijder de teek op de juiste manier en blijf kalm!
Zo verwijder je een teek in 3 stappen:
- Plaats het pincet of de tekentang zo dicht mogelijk bij de huid en pak de teek vast.
- Trek de teek eruit zonder te draaien of te rukken.
- Desinfecteer de plek na het verwijderen.
Na een tekenbeet – pak een balpen!
Nadat de teek is verwijderd, moet je de plek nog enkele weken in de gaten houden. De eerste symptomen van borreliose treden meestal pas na enkele weken op en een voortschrijdende infectie is in veel gevallen te herkennen aan de zogenaamde migrierende roodheid – een rode ring die zich vanuit de beetplaats uitbreidt. Je kunt de ontstoken plek het beste markeren met een balpen. Mocht de infectie zich gedurende meerdere dagen buiten de markering uitbreiden, raadpleeg dan voor de zekerheid een arts!
Meer informatie over de juiste handelwijze bij een tekenbeet vind je in onze gids over insectenbescherming.
HULPMIDDELEN VOOR HET VERWIJDEREN VAN TEKEN
-
Kramer
5.0
1
tekentang
1,99 €5.0 1
-
sugar dog
4.7
3
tekenhaken set 2 delig
1,99 €4.7 3
-
SHOWMASTER
5.0 1
NATURE CARE verzorgingsmiddel
(25,80 € / 1 l)12,90 €5.0 1
-
sugar dog
4.0
2
spot-on tegen teken voor honden
(398,00 € / 1 l)19,90 €4.0 2
Waar bijten teken het liefst?
Teken geven de voorkeur aan een vochtige, warme omgeving en lichaamsdelen waar de huid lekker zacht en dun is. Let bij het controleren vooral op de volgende lichaamsdelen:
| Mens | Paard | Hond | |
| Favoriete plekken | Haarlijn, achter de oren, hals, nek, oksels, elleboogplooien, knieholtes, navel, heupen en geslachtsdelen, benen, voeten, tussen de tenen | Benen, hoofd, nek, borst, huidplooien | Hoofd, nek, schouders |
Tekenpreventie
Er zijn tal van effectieve maatregelen waarmee mens en dier zich tegen teken kunnen beschermen. Hier vind je meer informatie over hoe jij en je geliefde viervoeters optimaal van de natuur kunnen genieten.
Effectieve preventieve maatregelen tegen teken
MENS
- Vermijd hoog gras en struikgewas; blijf op verharde paden
- Kleding: lange mouwen, lange broeken, sokken over de broekspijpen trekken, laarzen dragen, lichte kleding
- Gebruik insectenwerende spray
- Controleer jezelf na een verblijf in de natuur
- TBE-vaccinatie (vooral in TBE-risicogebieden)
PAARD
- Blijf tijdens het buitenrijden op verharde paden
- Controleer het paard dagelijks na het weidebezoek
- Gebruik insectenwerende sprays
- Overweeg een vaccinatie tegen borreliose
HOND
- Vermijd hoge grasvelden en struikgewas tijdens het uitlaten
- Overweeg een vaccinatie tegen tekenborreliose
- Gebruik regelmatig spot-on-middelen of tabletten
- Gebruik insectenwerende halsbanden
Tekenbescherming voor mens en dier
-
sugar dog
oliemengsel Natural Defense
(39,80 € / 1 l)19,90 € -
sugar dog
4.0 2
spot-on tegen teken voor honden
(398,00 € / 1 l)19,90 €4.0 2
-
Original Landmühle
3.9 8
ANTIFLY mineraal liksteen
(5,30 € / 1 kg)15,90 €3.9 8
-
TWIN OAKS
Insectenwerende Jas Tundra
49,90 €
Tekenvaccinaties – welke vaccinatie is voor wie geschikt?
Er is momenteel alleen een vaccin voor mensen beschikbaar tegen TBE (= vroege-zomer-meningitis). Zelfs kinderen vanaf 1 jaar kunnen al met het vaccin worden ingeënt. Volledige bescherming wordt verkregen na de derde vaccinatie. Daarna zijn slechts om de 5 jaar herhalingsvaccinaties nodig. TBE-vaccinaties worden met name aanbevolen in TBE-risicogebieden, waar TBE-infecties vaker voorkomen.
Voor dieren is momenteel echter uitsluitend een vaccinatie tegen borreliose mogelijk. Bij honden wordt de borreliose-vaccinatie al wat langer toegepast, sinds 2015 is deze ook beschikbaar voor paarden. Of een vaccinatie voor jouw dier in aanmerking komt en volgens welk vaccinatieschema dit gebeurt, kom je te weten tijdens een uitgebreid adviesgesprek bij je behandelende dierenarts.
Belangrijk om te weten: borrelia-bacteriën worden pas na een langere zuigperiode (ca. 10 – 24 uur) van de teek op mens en dier overgedragen, zodat grondig controleren en snel verwijderen van teken nog steeds de beste bescherming tegen een borreliose-infectie bij jou en je dieren is. TBE-virussen worden daarentegen meestal direct na de tekenbeet overgedragen, zodat vaccinatie bij mensen de meest effectieve methode is om je tegen de ziekte te beschermen.
In één oogopslag – alles over bescherming tegen teken
Mythes over bescherming tegen teken
Rozemarijn rondom de paardenstal schrikt teken af.
Er zijn inderdaad enkele plantensoorten die door hun etherische oliën en geurstoffen een afschrikkend effect hebben op teken. Hiertoe behoren onder andere rozemarijn, lavendel en kattenkruid. Maar let op: op internet circuleren ook andere plantensoorten, zoals boerenwormkruid of de Dalmatische insectenbloem, maar deze planten zijn ook giftig voor andere dier- en insectensoorten en mogen daarom niet rondom de stal worden aangeplant.
Natuurlijke middelen zoals zwarte komijnolie, kokosolie of knoflook helpen tegen teken.
De effectiviteit van natuurlijke huismiddeltjes tegen teken is tot nu toe nog niet wetenschappelijk bewezen. Er wordt echter gezegd dat de genoemde producten een beschermende werking hebben. Eén ding is duidelijk: je moet in geen geval alleen op de bescherming van deze natuurlijke producten vertrouwen. Maar of je ze nu inwendig of uitwendig gebruikt, kokosolie en dergelijke doen in geen geval kwaad!
Bij een tekenbeet moet je de teek met olie, alcohol of lijm besprenkelen, zodat hij sterft.
Je mag de teek in geen geval met deze middelen besprenkelen. De enige manier om teken te verwijderen, is ze eruit te trekken met een pincet, een tekentang of een tekenkaart. Hoewel olie, alcohol en lijm de teek zeker doden, bestaat de kans dat ze in haar doodstrijd nog meer virussen of bacteriën verspreidt.
Teken moet je door het toilet spoelen.
Teken zijn taaie beestjes die zich niet laten uitschakelen door ze door het toilet te spoelen. In theorie kunnen ze zelfs een verblijf in de vriezer of een ritje in de wasmachine of droger overleven. De meest effectieve manier om een teek te verwijderen, is door hem tussen keukenpapier fijn te knijpen. Direct contact met de lichaamsvloeistoffen van een teek, bijvoorbeeld door hem tussen de vingers te pletten, moet je vermijden of daarna je handen grondig wassen. Ook ontsmettingsmiddelen of alcohol met een hoog alcoholpercentage maken korte metten met de beestjes (maar pas nadat de teek uit de huid is verwijderd!).