Bitloos rijden met een rad van fortuin

Het rad van fortuin geldt als de allrounder onder de bitloze optomingen en is in feite een zachtere vorm van de klassieke hackamore. Het heeft echter een unieke eigenschap waarmee het zich van andere hackamore-vormen onderscheidt: het kan op veel verschillende manieren worden versteld, variërend van geen hebelwerking (hefboomwerking) tot een duidelijke hefboomwerking. Dit komt door de 6 spaken, waaraan de teugels op verschillende posities kunnen worden bevestigd. Hierdoor kan het perfect worden aangepast aan de persoonlijke behoeften en voorkeuren van paard en ruiter.

Of een het rad van fortuin-hoofdstel jou en je paard helemaal gelukkig kan maken tijdens het bitloos rijden, ontdek je hieronder.

Heeft een rad van fortuin een scherpe inwerking?

Met een rad van fortuin-hoofdstel heb je tal van verstelmogelijkheden, waardoor de inwerking ervan kan variëren. In de basis oefent het rad van fortuin echter een gelijkmatige druk uit op de neus, kin en achter de oren van het paard. Deze druk ontstaat door het kantelen van het rad zodra je de teugels aanneemt. Hierdoor werkt het minder scherp in dan een hackamore met scharen, waarbij de hefboomwerking wordt bepaald door de lengte van de scharen.

Het rad van fortuin juist afstellen – Stappenplan

Om ervoor te zorgen dat het rad van fortuin nauwkeurig inwerkt, moet het correct zitten. Het rad van fortuin bestaat aus een wiel met zes spaken, een kinriem en een neusriem. Je kunt dus gewoon je eigen hoofdstel gebruiken, waaruit je alleen de neusriem verwijdert. Wel moet je het hoofdstel minstens 2 gaatjes korter gespen dan je met rad gewend bent, omdat de wielen hoger liggen dan de bitringen.

Wanneer je het rad van fortuin aan je hoofdstel bevestigt, komen de bakstukken in de bovenste, middelste spaak. Hierdoor blijft er naar de kin- en neusriem telkens één spaak vrij. Zo zorg je ervoor dat het rad netjes in het midden aan de zijkant van het paardenhoofd ligt, en ongeveer even ver van de neusrug als van de onderkaak verwijderd is. Let er tegelijkertijd op dat het bakstuk niet richting de ogen schuift. Als dat wel gebeurt, kun je de kinriem ook één spaak direct achter het bakstuk bevestigen om meer afstand tussen het oog en het bakstuk te creëren (zie foto). Dit zorgt echter wel al voor een kleine hefboomwerking.

Tussen het rad en het jukbeen moet één tot twee vingers ruimte overblijven. Het kan namelijk gebeuren dat het rad tijdens het kantelen iets omhoog schuift en dan tegen de onderkant van het jukbeen drukt. Omdat hier oppervlakkige zenuwen lopen, is dit uiterst pijnlijk voor het paard en dit moet absoluut worden voorkomen.

Als het rad van fortuin correct op zijn plek zit, hoeft het alleen nog strak te worden aangesnoerd. Het hoort strakker te zitten dan de neusriem van een gewoon hoofdstel met bit. In plaats van twee vingers, mag er slechts één vinger onder de neusriem passen. De reden hiervoor is dat als het rad van fortuin te los om het paardenhoofd zit, het heen en weer gaat wiebelen. Hierdoor komen je hulpen onduidelijk (vaag) aan en kan de neusriem de vacht op de neusrug kapotschuren. Er moet echter wel altijd minimaal één vinger ruimte blijven, zodat het paard nog steeds kan kauwen.

Verschillende gradaties van inwerking met het rad van fortuin

Nu komt de echte magie van het rad van fortuin: het bevestigen van de teugels!

Afhankelijk van de spaak waarin je de teugels van het rad van fortuin vastmaakt, bereik je een verschillende mate van hefboomwerking.

De basisafstelling zorgt voor totaal geen hefboomwerking en werkt daardoor net als een stalhalster of een sidepull. Hiervoor bevestig je de teugels in de spaak die tussen het bakstuk en de kinriem zit. Deze variant is ideaal voor gevoelige paarden en om te wennen aan het systeem.

De overige varianten zorgen wel voor een hefboomwerking. Net als bij alle bit- en bitloze systemen met een hefboom, zijn deze opties uitsluitend bedoeld voor gevorderde ruiters met een rustige, zachte hand.

• Hefboomniveau 1: Uitgaande van de basisafstelling worden de teugels in de spaak vóór de kinriem bevestigd.
• Hefboomniveau 2: Het bakstuk wordt één spaak naar achteren verplaatst, zodat het bakstuk en de kinriem direct achter elkaar liggen en er één spaak vrij blijft tussen het bakstuk en de neusriem. De teugels worden vervolgens in de spaak vóór de kinriem bevestigd.
• Hefboomniveau 3: Het bakstuk wordt één spaak naar voren verplaatst, zodat er nu twee spaken vrij zijn tussen het bakstuk en de kinriem. De teugels worden in de spaak vóór de kinriem bevestigd.
• Hefboomniveau 4: Het bakstuk, de neusriem en de kinriem worden achter elkaar in de drie bovenste spaken bevestigd, zodat er aan de onder- en voorkant drie spaken vrij blijven. De teugel wordt nu in de voorste, middelste spaak bevestigd, waardoor er naar de kin- en neusriem telkens één spaak vrij blijft. Door de sterke kanteling (rotatie) bij het aannemen van de teugels werkt er nu een duidelijke hefboom in op het paardenhoofd.

Het principe van de afstelling is als volgt: hoe verder de teugels van de neusriem vandaan worden bevestigd, des te minder is de inwerking op de neusrug en daarmee ook de hefboomwerking. Andersom geldt: hoe dichter de teugels bij de neusriem worden vastgemaakt, des te groter is de inwerking op het paardenhoofd, omdat dan ook de kanteling van het rad van fortuin groter is.

Voor wie is een rad van fortuin-hoofdstel geschikt?

In principe is het rad van fortuin geschikt voor elk paard en elke rijstijl, omdat het individueel kan worden afgesteld en aan elk hoofdstel kan worden aangepast.

Het is geschikt voor ruiters die hun paard op een zachte manier willen laten wennen aan het rijden met hefboomgebitten of aan het bitloos rijden. Ook voor paarden met mondproblemen of na een tandbehandeling is het rad van fortuin ideaal om mee te rijden.

Het rad van fortuin is minder geschikt voor paarden met een klein hoofd, omdat het rad dan toch erg groot uitvalt en daardoor tegen het jukbeen kan drukken.

Voor welke paarden een bitloos hoofdstel verder geschikt is en welke je hier kunt overwegen, lees je in onze gids over bitloos rijden.